Infanteriestraat 120
6822 NJ Arnhem
T 026 324 11 20
info@jeen.nl
Koester je dwarsdenkers

Koester je dwarsdenkers

Iedereen kent het wel: collega’s die bij elk idee automatisch advocaat van de duivel gaan spelen. Zeg je A, dan zeggen zij B. En andersom. Bij JEEN koesteren we die tegendraadsheid. We zijn graag eigenwijs. Waarom vinden we dat zo belangrijk? 

 

Chantal Steuten werkt bij JEEN

Chantal Steuten

chantal@jeen.nl | 0610602497

Om dat uit te leggen maak ik eerst een uitstapje naar de biologie. De Chileense celbiologen Maturana en Varela bestudeerden de zelfreproductie van levende systemen. Zij introduceerden in 1984 het begrip autopoiese (in het Grieks ‘zelfmaakbaarheid’): levende systemen nemen alleen díe signalen op uit hun omgeving, waarmee ze zichzelf in stand houden en reproduceren. 

Die neiging tot zelfreproductie geldt niet alleen voor cellen. Ook organisaties hebben de neiging om zichzelf voortdurend te reproduceren. Niet als levend systeem, maar als betekenissysteem: ze selecteren en interpreteren signalen uit de omgeving op zo’n manier dat ze bijdragen aan het behoud van de eigen identiteit. Dat gebeurt helemaal vanzelf: we leven in een complexe samenleving waarin er zoveel informatie op ons afkomt, dat het onmogelijk is om alle signalen op te pikken en te verwerken. We móeten dus wel filteren.

En met dat filteren ontstaat zelfreferentialiteit: de neiging van mensen en organisaties om de omgeving te zien vanuit een volstrekt eigen idee van wat belangrijk is en wat niet. Bepaalde dingen zien we daardoor wel, andere dingen zien we niet. Zo bouwen mensen en organisaties aan hun eigen identiteit. En blijven we die eigen identiteit en cultuur steeds reproduceren. En het interessante is: we doen dat zonder dat we het zelf in de gaten hebben. 

De theorie van zelfreferentialiteit verklaart waarom we ons prettig voelen bij wat we herkennen en waarom we het liefst omgaan met gelijksoortige mensen. Onze vrienden zullen het al snel met ons eens zijn, anders zouden het waarschijnlijk niet onze vrienden zijn. Zo worden onze waarheden steeds bevestigd en versterkt. Ook in organisaties. Goed voor het groepsgevoel, en zo creëer je als organisatie een sterke identiteit. 

Maar zelfreferentialiteit is ook een probleem. Waarom? Het risico is dat organisaties niet genoeg afstemmen met hun omgeving. Er ontstaat een gebrek aan kritische reflectie op heersende opinies, en daarmee een gebrek aan veranderingsgezindheid en innovatief vermogen. Kortom, hoe meer je het als collega’s met elkaar eens bent, hoe meer je jezelf als organisatie vastdraait in je eigen ‘bubbel’. Een advocaat van de duivel is soms nodig om kritisch te blijven reflecteren op ons eigen handelen.

En daarom koesteren we bij JEEN onze dwarsdenkers. Durft u onze dwarse blik aan?!

Agri & food zijn onmisbaar voor ons leven.
Wereldwijd in bedrijf, elke dag op ons bord.
Dat verdient een goed verhaal.

Meer weten? Bel ons op 026 3241 120 en vraag naar Gijs Gjaltema (gijs@jeen.nl) of Jeen Akkerman (jeen@jeen.nl).